เทศกาลกลางคืนชิจิบุ

เทศกาลกลางคืนชิจิบุตรึงวันที่ 2 และ 3 ธันวาคมทุกปี โดยคืนวันที่ 3 เป็นจุดสูงสุดของทั้งเทศกาล รถแห่ขึ้นเนินชันและพลุฤดูหนาวจะปรากฏพร้อมกันในคืนเดียวกัน

ปีที่ผมไป ผมวางแผนทริปตามวันที่ชัดเจน ต้นเดือนธันวาคมที่ชิจิบุ ลมหายใจกลายเป็นไอขาวทันที มือซุกกระเป๋าก็ยังแข็งทื่อ แต่ขอเตือนว่า หากคุณวางแผนจะไป ยังควรยึดช่วงเวลาที่แน่นอน ทั้งเวลาจุดพลุและเวลาลากขึ้นเนินตามประกาศทางการของปีนั้นเป็นหลัก จะได้จัดสรรเวลาไม่กี่ชั่วโมงสำหรับดูพลุและจับจองที่ได้ดี

เทศกาลจัดขึ้นที่ชิจิบุ จังหวัดไซตามะ ตัวเอกคือพิธีของศาลเจ้าชิจิบุ คนท้องถิ่นเล่าว่าคืนนี้คือการพบกันปีละครั้งของเทพีเมียวเก็นแห่งศาลเจ้าชิจิบุ กับเทพมังกรที่สถิตบนภูเขาบุโค รถแห่ต้องถูกลากไปจนถึงที่พักที่เทพทั้งสองมาพบกัน

ดังนั้นนี่ไม่ใช่แค่ความครึกครื้น เส้นทางของมันเองก็เป็นเรื่องราว ไม่ว่าหนักหรือชันแค่ไหนก็ต้องลากรถแห่ขึ้นไป เพราะนั่นคือเส้นทางที่ให้เทพทั้งสองได้พบกัน เมื่อเข้าใจชั้นนี้แล้ว ตอนที่คุณยืนริมถนนมองรถแห่ขยับขึ้นทีละนิ้ว ความรู้สึกจะต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง

คนส่วนใหญ่นั่งรถไฟด่วนเซบุจากโตเกียวไปชิจิบุ ใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงครึ่ง

จากประสบการณ์ของเรา ระยะทางนี้พอดีเลย เช้ายังอยู่ท่ามกลางฝูงชนในโตเกียว พอตกเย็นก็ยืนอยู่ในอากาศหนาวของเมืองภูเขารอฟ้ามืดแล้ว ต้องเน้นย้ำว่า คืนเดือนธันวาคมบนภูเขาชิจิบุหนาวจัด คุณจะรู้สึกได้ตั้งแต่วินาทีที่ก้าวออกจากสถานี ฉะนั้นต้องเตรียมเครื่องกันหนาวให้ครบในคราวเดียว

ถ้าสิ่งที่คุณชอบคือบรรยากาศหน้างานจริง ๆ แบบ “ทั้งเมืองออกแรงพร้อมกัน” ไม่ใช่แค่ดูการแสดงอยู่ไกล ๆ เทศกาลนี้จะถูกใจคุณมาก คนฉุดเชือกร้องจังหวะ เท้าหาที่ยันบนหินเคลือบน้ำค้างแข็งครั้งแล้วครั้งเล่า ทุกครั้งที่ขึ้นได้ ฝูงชนก็โห่ตาม

มันยังเหมาะกับการมาเป็นกลุ่มเพื่อนด้วย เพื่อนข้าง ๆ ผมหลายคนที่มาเพื่อดูดอกไม้ไฟ พอถึงตอนท้ายก็ลืมยกกล้อง เอาแต่กลั้นหายใจและตะโกนเบา ๆ ไปกับฝูงชน ความรู้สึกที่ถูกบรรยากาศหน้างานกลืนเข้าไปนั้น ไม่ว่ามาคนเดียวหรือมาด้วยกันทั้งกลุ่ม ก็ประทับใจไม่แพ้กัน

เส้นทางการเดินทางจริง ๆ ก็เรียบง่าย จากโตเกียวนั่งรถไฟด่วนเซบุราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงชิจิบุโดยตรง ไฮไลต์รวมอยู่ในตอนกลางคืน ดังนั้นกลางวันค่อย ๆ มาถึงได้สบาย ๆ ตกเย็นจับจองที่ พอค่ำก็ตั้งใจดูรถแห่ขึ้นเนินและพลุ

ต้องเตือนว่า ไฮไลต์คือวินาทีที่รถแห่ขึ้นเนินชันดังโงะซากะ ซึ่งก็เป็นช่วงที่แออัดที่สุดของงาน แนะนำให้ไปจับจองที่แต่เนิ่น ๆ เผื่อเวลามาถึงให้เร็วขึ้น กันเวลาไว้สำหรับหาที่ คลายหนาว และปรับตัวกับความเย็น ทั้งคืนจะสบายขึ้นมาก

เนื่องจากนี่เป็นเทศกาลที่วันจัดตายตัว และเป็นหนึ่งในไม่กี่เทศกาลอันเป็นเอกลักษณ์ของญี่ปุ่นที่จุดพลุกลางฤดูหนาวลึก ที่พักและการเดินทางในคืนพีคจึงมักมีคนแย่งกันมาก

คำแนะนำของผมคือ ให้ถือว่าทั้งที่พักและการเดินทางขากลับเป็นเรื่องที่ต้องจัดการแต่เนิ่น ๆ โดยเฉพาะหลังเลิกงานในคืนเทศกาลที่ผู้คนกระจุกตัว หากคุณตั้งใจค้างคืนที่ชิจิบุ ยิ่งยืนยันเร็วยิ่งอุ่นใจ ส่วนการเปิดจองจริงและเวลารถเที่ยวสุดท้าย โปรดยึดตามประกาศของทางการและผู้ให้บริการแต่ละรายในปีนั้นเป็นหลัก อย่ารอจนถึงวันงานแล้วค่อยเสี่ยงดวง

ค่าใช้จ่ายหลักของทริปนี้จะตกอยู่ที่ค่ารถไฟด่วนเซบุไป-กลับจากโตเกียว ค่าที่พักในคืนนั้น และค่ากินค่าดื่มหน้างาน

แผงอามาซาเกะที่หัวมุมยังพ่นไอหลังเลิกงาน ถือกันคนละถ้วย ปลายนิ้วแนบถ้วยกระดาษอุ่น ๆ ค่อย ๆ คลายความเย็น การใช้จ่ายเล็ก ๆ หน้างานแบบนี้ไม่แพง แต่เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ทั้งคืน ผมแนะนำให้วางน้ำหนักงบไว้ที่การเดินทางและที่พักให้แน่นอนก่อน ส่วนค่าใช้จ่ายหน้างานที่เหลือยืดหยุ่นได้มาก

ข้อนี้เน้นย้ำเท่าไรก็ไม่มากเกินไป คืนเดือนธันวาคมบนภูเขาชิจิบุหนาวเหน็บ แม้แต่ขนตาก็เหมือนจับเกล็ดน้ำแข็งบาง ๆ มือซุกกระเป๋าก็ยังแข็งทื่อ

ต้องเตรียม เสื้อผ้ากันหนาวหนา ๆ และแผ่นทำความร้อน ช่วงที่ตื่นตาที่สุดของทั้งเทศกาล ทั้งการลากขึ้นเนินและพลุ ล้วนเกิดกลางแจ้งหลังฟ้ามืด คุณจะยืนนาน ๆ แทบไม่ขยับ ในอากาศราว ๆ ศูนย์องศา เตรียมกันหนาวให้พอ คุณจึงจะมีเวลาว่างพอที่จะเพลิดเพลินกับแสงไฟตรงหน้าได้เต็มที่ แทนที่จะมัวต่อสู้กับความหนาวตลอดเวลา

นี่คือพิธีของศาลเจ้าชิจิบุ เบื้องหลังการลากรถแห่ขึ้นเนินคือความเชื่อเรื่องการพบกันของเทพ ไม่ใช่แค่โชว์พลุ การยืนอยู่ในฝูงชน กลั้นหายใจและตะโกนเบา ๆ ไปพร้อมกับคนท้องถิ่น ก็เป็นส่วนหนึ่งของการร่วมงานในตัวเอง

ตอนลากขึ้นเนิน คาซาโบโกะหนักหลายตันต้องอาศัยคนหลายสิบฉุดขึ้นทางชันในคืนหนาวเหน็บรวดเดียว หน้างานทั้งขรึมขลังและเร้าใจ การรู้สึกราวกับว่าตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของพลังนี้ ทำให้ซึมซับบรรยากาศที่ทั้งงานออกแรงพร้อมกันได้ดีกว่าการรีบถ่ายรูป

วินาทีที่รถแห่ขึ้นทางชันยี่สิบห้าองศาของดังโงะซากะ เป็นภาพที่เป็นเอกลักษณ์ที่สุดและรวมผู้คนมากที่สุด แนะนำให้ไปจับจองที่แต่เนิ่น ๆ และเลือกจุดยืนให้ดี

ในคืนหนาวฝูงชนแน่นขนัด พื้นยังอาจเคลือบน้ำแข็งบาง ๆ เวลาเคลื่อนที่ให้ชะลอฝีเท้าและระวังพื้นใต้เท้า ดูพลุจบแล้ว ตอนฝูงชนค่อย ๆ สลายก็อย่ารีบ ปล่อยให้คนทยอยออกไปก่อน เผื่อเวลาให้ตัวเองที่ข้างแผงดื่มอามาซาเกะร้อน ๆ คลายหนาว กลับเป็นการปิดท้ายที่สบายที่สุด

เพราะมันซ้อนสองสิ่งที่หาได้ยากที่สุดไว้ในคืนเดียวกัน คาซาโบโกะและรถแห่ยักษ์ถูกคนหลายสิบฉุดขึ้นทางชันของดังโงะซากะ ขณะที่ท้องฟ้าฤดูหนาวระเบิดเป็นดอกไม้ไฟ นี่เป็นหนึ่งในไม่กี่เทศกาลญี่ปุ่นที่จุดพลุกลางฤดูหนาวลึก และได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในสามเทศกาลรถแห่ที่ยิ่งใหญ่ของญี่ปุ่นเคียงข้างกิอองของเกียวโตและทากายามะของฮิดะ

คาซาโบโกะและรถแห่ของมันได้รับการขึ้นทะเบียนในรายการมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก “เทศกาลรถแห่ (ยามะ โฮโกะ ยาไต)” แต่สิ่งที่ทำให้ผมไม่ลืมจริง ๆ คือไออุ่นที่ไม่จางหายไปหลังจากพลุหยุดและรถแห่ขึ้นถึงยอดเนิน ผมคิดว่าคุณก็จะเป็นเหมือนพวกเรา สักวันในคืนหนาวธรรมดาคืนหนึ่ง จู่ ๆ ก็นึกถึงชิจิบุขึ้นมา นึกถึงว่าคืนที่อบอุ่นที่สุดของปี กลับมาถึงในช่วงที่หนาวที่สุด ถูกคนแปลกหน้ากลุ่มหนึ่งช่วยกันลากขึ้นเนิน