ในมังกรหนึ่งตัว ซ่อนชาติกำเนิดของท่าเรือทั้งแห่ง

วินาทีที่เสียงฆ้องกับปี่ดังขึ้นพร้อมกัน มังกรก็มีชีวิตขึ้นมา คนสิบคนถือไม้ไผ่ส่งให้สัตว์ยาวสิบกว่าเมตรม้วนตัวไปทั่วลาน ไล่ตามไข่มุกสีทอง เกล็ดกระทบกันวับวาวในแดดเดือนตุลาคม งุนงงไปครู่หนึ่ง นี่เทศกาลญี่ปุ่นแท้ ๆ ทำไมเหมือนก้าวเข้าไปในงานวัดทางจีนตอนใต้ อากาศลอยควันประทัดกับธูป เสียงฆ้องถี่จนฝ่าเท้าคัน นี่คือนางาซากิคุนจิ พิธีใหญ่ของศาลเจ้าซูวะ จัดวันที่ 7 ถึง 9 ตุลาคมทุกปี

คำตอบอยู่ในประวัติของเมืองนี้เอง ตลอดสองศตวรรษกว่าที่ญี่ปุ่นปิดประเทศสมัยเอโดะ นางาซากิคือท่าเรือเดียวที่เปิดค้าขายกับโลก ชาวดัตช์อยู่บนเกาะเดจิมะ พ่อค้าจีนอยู่ในย่านของตน เป็นหน้าต่างบานเดียวที่หายใจรับโลกภายนอกได้โดยตรง เทศกาลที่นี่จึงไม่เหมือนที่ใด ระบำมังกรหรือจาโอโดริ ถูกชาวจีนสอนให้ชาวเมืองด้วยมือเมื่อสองร้อยกว่าปีก่อน เงาของโปรตุเกส ฮอลแลนด์ และจีน ยังคงอยู่ในจังหวะก้าวของระบำถวาย

การแสดงของคุนจิเรียกว่าโฮโนโอโดริ แต่ละย่านนักรำผลัดกันรับผิดชอบ เจ็ดปีถึงเวียนมาครั้ง แต่ละย่านจึงถือปีของตนเป็นงานใหญ่ นอกจากมังกรยังมีคาวาบูเนะ เรือไม้ทั้งลำหมุนกลางลาน และไฮไลต์ที่เรียกว่าค็อกโคเดโช โยนเกี้ยวพร้อมคนขึ้นกลางอากาศแล้วรับด้วยมือเดียว คนหลายพันนับถอยหลังเป็นหนึ่งเดียว แล้วเปล่งเสียงนั้นออกมาจากก้นคอ จนพื้นสั่นสะเทือน

วันนั้นไปกันทั้งครอบครัว เบียดอยู่ข้างขั้นบันไดหินยาวของศาลเจ้าซูวะ หินถูกเท้านับร้อยปีลูบจนเรียบ ตากแดดมาทั้งวันยังอุ่น ๆ ใกล้ ๆ มีชายชราใส่เสื้อฮัปปิ ดึงสูจิบัตรยับ ๆ ออกจากกระเป๋า ชี้ทีละรายการให้หลานวัยราวห้าขวบ พึมพำชื่อแต่ละย่านนักรำ สีหน้านั้นไม่ใช่คนดูการแสดง แต่เหมือนกำลังส่งต่อบางสิ่งที่ตั้งใจให้สืบจากรุ่นสู่รุ่น

พอจบ ก็เดินลงเนิน นางาซากิเป็นเมืองท่าที่สร้างบนไหล่เขา ตรอกแคบและชัน กรอบหน้าต่างต่างชาติกับกระเบื้องหลังคาญี่ปุ่นเบียดกัน แดดเฉียงย้อมขั้นบันไดหินเป็นสีทองอ่อน ทะเลไกล ๆ รับแสงสุดท้ายของวัน กลิ่นเค็มลอยขึ้นมาตามลมเป็นระลอก ทั้งครอบครัวเดินช้า ๆ ไม่มีใครรีบพูด เพียงปล่อยให้เสียงกลองที่ยังก้องอยู่ในตัว ค่อย ๆ จางไป

มังกรถูกเก็บเข้ากล่องแล้ว ต้องรออีกเจ็ดปีกว่าจะออกมา เสียงฆ้องพาไปไม่ได้ มังกรที่บิดตัวในแดดก็พาไปไม่ได้ แต่การที่ท่าเรือหนึ่งกลืนทั้งโลกเข้ามา แล้วค่อย ๆ บ่มให้เป็นตัวของมันเอง พอได้เห็นสักครั้งก็ไม่ลืม ผมคิดว่าครอบครัวเราจะเป็นเหมือนคุณ อีกหลายปีต่อมา พอพูดถึงนางาซากิ สิ่งแรกที่นึกถึงไม่ใช่ทิวทัศน์ใด แต่คือมังกรที่ม้วนตัวตัวนั้น กับเสียงฆ้องกลองทั้งเมืองที่อบกลิ่นทะเล