บนที่ราบสูงสองพันเมตร โกนผมให้เด็กคนหนึ่งสักครั้ง

รุ่งสางบนที่ราบสูงหนาวเย็น หมอกยังไม่จาง อากาศเบาบางจนเดินไม่กี่ก้าวก็หอบ เด็กที่มีผมหยิกยุ่งเต็มหัวถูกผู้ใหญ่จูงมาที่หน้าวัด เขาง่วงนิด ๆ ตื่นเต้นนิด ๆ เด็กบางคนในเดียงเกิดมาก็มีผมแบบนี้ คนท้องถิ่นเชื่อว่าพวกเขาไม่เหมือนใคร วันนี้ เขาจะถูกโกนผม นี่ไม่ใช่การตัดผมธรรมดา แต่เป็นพิธีที่ขรึมขลัง

บนที่ราบสูงเดียงมีวัดหินฮินดูที่เก่าแก่ที่สุดของชวากระจายอยู่ ลาง ๆ ในเมฆหมอก คนท้องถิ่นเชื่อว่าเด็กที่เกิดมาผมหยิกยุ่งเหล่านี้ คือลูกหลานของผู้พิทักษ์โบราณ ในผมมีพรบางอย่าง และมีบางอย่างที่ต้องถูก แก้ ออก พิธีโกนผมเรียกว่ารูวาตัน ปลดน้ำหนักนี้ออกจากเด็ก แต่มีกฎข้อหนึ่ง ก่อนโกน เด็กขอพรได้หนึ่งอย่าง ไม่ว่าจะเอาแต่ใจแค่ไหน ครอบครัวต้องพยายามทำให้ได้ เพราะตำนานว่าถ้าไม่ตามใจเขาแล้วฝืนโกน ผมจะงอกกลับมา และเด็กจะป่วย

นักเดินทางไม่กี่คน คนแปลกหน้าที่ตามเสียงฆ้องกลองมาด้วยกัน ยืนดูอยู่หน้าวัด แม่คนหนึ่งนั่งยอง ๆ หน้าเด็ก ปัดผมหยิกที่หน้าผากเขาไปข้าง ๆ ท่าทางแผ่วเบา ราวกับรู้ว่า สิ่งที่ถูกตัดไม่ใช่แค่ผม ผู้เฒ่าเริ่มสวด เด็กถูกอุ้มขึ้นเก้าอี้ กรรไกรลงครั้งหนึ่ง ก้อนผมที่อยู่กับเขามาหลายปี ก็ร่วงลงในผ้าที่แม่ประคองไว้

มารู้ทีหลังว่า พรที่เด็กคนนี้ขอคือจักรยาน ที่บ้านเตรียมไว้ให้เขาตั้งแต่เนิ่น ๆ โกนผมเสร็จ เขาถูกญาติห้อมล้อมเดินรอบหมู่บ้านหนึ่งรอบ ฆ้องกลองนำหน้า ผมสั้นที่เพิ่งตัดเผยให้เห็นท้ายทอยที่ดูเขิน ๆ ลมบนที่ราบสูงหนาว พัดผ่านวัดหินอายุพันปี และพัดผ่านเด็กที่เพิ่ง เริ่มต้นใหม่ คนนี้

บนลานโล่งหน้าวัด แผงขายชาขิงร้อนพ่นไอขาว นักเดินทางไม่กี่คนกุมแก้วไว้คลายหนาว ไม่มีใครรู้จักใคร แต่ก็เบียดกันอยู่ใต้ชายคาเดียวกันหลบหมอกอย่างเป็นธรรมชาติ เสียงฆ้องกลอง เสียงสวด เสียงเด็กหัวเราะ ล้วนถูกหมอกหนาบนที่ราบสูงห่อไว้ ฟังดูนุ่มขึ้นหลายส่วน

ผมที่โกนออกสุดท้ายถูกส่งลงน้ำ ไหลตามน้ำไป เด็กกลับเป็นเด็กธรรมดา กระโดดโลดเต้นวิ่งหายไป พวกเราไม่กี่คนยืนในหมอกเย็นมองทั้งหมดนี้ วัดหินเงียบอยู่ข้างหลังมาพันปี ผมคิดว่าคุณก็จะรู้สึกขึ้นมาเหมือนพวกเราว่า สิ่งที่เรียกว่าประเพณี บางที ก็เป็นเพียงคนกลุ่มหนึ่ง ที่ยินดีจะปฏิบัติอย่างขรึมขลังต่อสิ่งที่ในที่อื่นดูเล็กมาก