วันก่อนบวช เขาถูกแบกบนบ่าราวกับเจ้าชาย

เด็กชายคนนั้นดูราวกับเดินออกมาจากภาพวาดโบราณ หน้าแต่งเครื่องสำอาง สวมมงกุฎดอกไม้ ใส่เสื้อผ้าปักดิ้นทอง แต่แววตายังเป็นเด็ก เขาไม่ได้เดินเอง แต่ถูกผู้ใหญ่แบกบนบ่า แกว่งเบา ๆ อยู่ในขบวน ข้างหน้าข้างหลังมีฆ้องกลองและญาติที่กางร่ม แดดแรงมาก เงาร่มไหวไปมาบนหน้าเขา บางครั้งเขาก้มมองฝูงชนบนพื้น แล้วก็ถูกเสียงฆ้องดึงกลับไป

นี่คือปอยส่างลองของชาวไทใหญ่ งานใหญ่ของครอบครัวที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในแถบแม่ฮ่องสอน ภาคเหนือของไทย ปอย คือเทศกาล ส่าง คือสามเณร ลอง มาจากคำว่าราชา รวมกันคือการแต่งเด็กชายเป็นเจ้าชายเพื่อส่งไปบวช ตำนานว่าสอดคล้องกับการที่พระพุทธเจ้าทรงเป็นเจ้าชายก่อนออกผนวช ก่อนจะปล่อยวางทุกอย่าง ให้เขาได้ครอบครองมันอย่างสมบูรณ์สักครั้งก่อน ดังนั้นไม่กี่วันนี้ เด็กจากครอบครัวธรรมดาคนนี้ คือเจ้าชายน้อยที่ทั้งหมู่บ้านประคองไว้ในอุ้งมือ

ครอบครัวส่งเขาเข้าวัดด้วยวิธีที่ขรึมขลังที่สุด ราวกับจะบอกว่า เธอกำลังจะไปทำสิ่งที่สำคัญมาก ผู้ใหญ่ที่แบกเขา อาจเป็นพ่อ อาจเป็นลุงหรืออา ประคองเขาไว้มั่นตลอดทาง เหงื่อท่วมหัวตัวเอง แต่ไม่พูดสักคำ ทุกครั้งที่ขบวนหยุด ญาติก็เข้ามาจัดชายเสื้อให้เด็ก เช็ดเหงื่อให้ ความระมัดระวังนั้น ราวกับกำลังเตรียมสิ่งที่จะไม่มีวันเกิดขึ้นอีก

ฆ้อง ร่ม เสื้อปักดิ้นทอง ส่องแสงจ้าจนตาพร่าใต้แดดแรง อากาศมีกลิ่นฝุ่น เหงื่อ และธูปปนกัน เด็กถูกแบกมาทั้งวัน เครื่องสำอางบนหน้าเลอะเล็กน้อย สีหน้าจากที่ตื่นเต้นตอนแรก ค่อย ๆ กลายเป็นเหนื่อย ๆ เหม่อ ๆ มองเขาแล้วก็นึกถึงช่วงเวลาในชีวิตตัวเองที่ ยังไม่เข้าใจเต็มที่ แต่รู้ว่าสำคัญ ความครึ่ง ๆ กลาง ๆ แบบนั้น ที่จริงทุกคนเคยผ่าน

ขบวนเดินผ่านถนนทีละสาย เสียงฆ้องไม่เคยหยุด ผู้คนริมทางหยุดสิ่งที่ทำอยู่เงยหน้ามอง บางคนพนมมือให้เด็กชาย ชั่วขณะนั้นก็เข้าใจ เขาถูกแบกสูงขนาดนี้ ไม่ใช่แค่เพื่อให้ดูดี แต่เพื่อให้ทั้งหมู่บ้านได้เห็น เด็กคนนี้ วันนี้ กำลังจะไปทำสิ่งที่แม้แต่ผู้ใหญ่ก็เคารพ

ขบวนจบลง เครื่องสำอางจะถูกล้างออก ชุดหรูจะถูกเปลี่ยนเป็นจีวร เด็กชายจะอยู่ในวัดสักระยะ ยืนริมทางมองเขาถูกแบกไกลออกไป ผมคิดว่าคุณก็จะเข้าใจขึ้นมาทันทีว่า ความครึกครื้นนี้ที่จริงคือการอำลาอันอ่อนโยน อำลาส่วนหนึ่งของวัยเด็ก และการที่ทั้งหมู่บ้านวางมือจากงานมาเดินเป็นเพื่อนเขาช่วงนี้ ก็เพื่อให้เขาจดจำว่า ครั้งหนึ่งเขาเคยถูกประคองขึ้นบ่า ส่งไปอย่างสมเกียรติ สักช่วงหนึ่งของทาง