ขบวนแสวงบุญมาจู่ต้าเจี่ย

ขบวนแสวงบุญมาจู่ต้าเจี่ยจัดในเดือนสามจันทรคติของทุกปีเป็นประจำ แต่วันออกเดินที่แน่นอนไม่ใช่สิ่งที่หาดูได้ตั้งแต่ต้นปี ศาลเจ้าเจิ้นหลานจะให้เจ้าอาวาสเสี่ยงทายขอพรมาจู่ในปีนั้น เมื่อได้ไม้เสี่ยงทายเป็นมงคลแล้ว จึงจะประกาศฤกษ์และวันออกเดินต่อสาธารณะ

ดังนั้นเดือนสามจันทรคติเป็นเพียงทิศทางกว้าง ๆ จะเดินจริงต้องคอยจับตาประกาศของศาลเจ้าเจิ้นหลาน วิธีของผมเองนั้นง่ายมาก ก่อนออกเดินทางต้องยืนยันวันออกเดินที่ประกาศของปีนั้นอีกครั้งเสมอ ยึดประกาศทางการเป็นหลัก ปฏิทินจันทรคติเลื่อนไปมา แปลงเป็นปฏิทินสุริยคติแต่ละปีไม่เหมือนกัน วันที่ของปีก่อนใช้กับปีนี้ไม่ได้ อย่าเดาเอาจากความทรงจำเด็ดขาด

จุดเริ่มต้นคือศาลเจ้าเจิ้นหลานที่ต้าเจี่ย ไทจง เกี้ยวเจ้าออกเดินจากที่นี่ มุ่งใต้ผ่านไทจง จางฮว่า หยุนหลิน ไปถึงศาลเจ้าเฟิ่งเทียนที่ซินก่าง เจียอี้ แล้วเดินย้อนทางเดิมกลับต้าเจี่ย

การเดินทางไป-กลับนี้กินเวลาเก้าวันแปดคืน ระยะรวมราวสามร้อยสี่สิบกิโลเมตร ตลอดทางจะผ่านวัดนับร้อยและตำบลกว่ายี่สิบแห่ง ครั้งแรกที่ผมยืนหน้าศาลเจ้าเจิ้นหลานดูขบวนออกเดิน ประทัดระเบิดที่ปลายเท้า ควันยังไม่ทันจาง เกี้ยวเจ้าก็ประชิดเข้ามาแล้ว ชั่วขณะนั้นเองจึงเข้าใจอย่างแท้จริงว่าเส้นทางนี้ยาวเพียงใด และมีคนมากเพียงใดที่มาเพื่อมัน

ได้ และไม่ต้องลงทะเบียน ไม่ต้องประกาศก่อนว่าเชื่อหรือไม่เชื่อ บนเส้นทางนี้ ไม่มีใครถามว่าคุณมาจากไหน ไม่มีใครถามว่าคุณเชื่ออะไร คุณเป็นเพียงอีกคนหนึ่งที่เดินตามมาจู่

กลุ่มเพื่อนร่วมทางของผมเดิมไม่รู้จักกัน เพิ่งมาเจอกันบนถนน บางคนมาแก้บน บางคนมาขอพรให้แม่ที่ป่วย บางคนพูดไม่ค่อยถูกว่าทำไม แค่มาเดินทุกปี ลุงคนหนึ่งเดินอยู่ข้างหน้า หลังสะพายธงนมัสการเก่าจนซีด เขาบอกว่าเดินมาสามสิบกว่าปี เปลี่ยนธงมาหลายผืน แต่ฝีเท้าช้าลงทุกปี เส้นทางนี้ต้อนรับเหตุผลทุกแบบ

ได้เต็มที่ และคนส่วนใหญ่เดิมก็เดินแค่ช่วงเดียวอยู่แล้ว การเดินเท้าจนครบเก้าวันแปดคืนหนักมากจริง ฝ่าเท้าจะพองเป็นตุ่มน้ำเต็มไปหมด ความร้อนของยางมะตอยซึมขึ้นมาทีละนิ้วผ่านพื้นรองเท้า คนที่ทนได้ครบทั้งเส้นมีไม่กี่คน

ผมเองก็เดินไม่จบทั้งเส้น หลุดขบวนที่เมืองเล็ก ๆ ที่เรียกชื่อไม่ถูก แต่ถึงจะเดินแค่ช่วงเดียว จังหวะของการถูกฝูงชนผลักให้เดินนั้น พอกลางคืนล้มตัวลงนอนก็ยังอยู่ในตัว ประเมินกำลังตัวเอง เลือกช่วงที่คุณรับไหว ขบวนแสวงบุญนี้ก็เป็นของคุณอย่างครบถ้วนเช่นกัน

เพราะเส้นทางเริ่มจากต้าเจี่ย ผ่านจางฮว่า หยุนหลิน ไปถึงซินก่าง เจียอี้ แล้วย้อนกลับ คุณจึงตัดสินใจก่อนได้ว่าจะเดินช่วงไหน แล้วค่อยจัดการเข้า-ออกจากเมืองใกล้ ๆ ช่วงนั้น จุดเริ่มศาลเจ้าเจิ้นหลานต้าเจี่ยเป็นที่ที่คนเลือกร่วมเดินมากที่สุด

เสบียงตลอดทางอันที่จริงมีมากเกินกว่าที่คิด ผู้คนยกโต๊ะมาวางหน้าประตู แจกข้าวกล่อง น้ำดื่ม แผ่นแปะแก้ปวด ใต้ชายคาต้มหมี่ซั่วฟรีหม้อแล้วหม้อเล่า ตอนผมเดินจนขาอ่อน คุณยายคนหนึ่งยัดชามใส่มือ ชามร้อนจัด น้ำซุปเดือด บอกให้เติมแรงก่อนเดินต่อ น้ำใจรับเสด็จตลอดทางนี้เป็นส่วนที่ไม่ต้องกังวลที่สุดของการเดินทาง แต่ที่พักและการเดินทางไป-กลับยังต้องจัดการเองล่วงหน้า โดยเฉพาะช่วงขบวนแห่ตลอดเส้นทางมีคนมาก ยิ่งวางแผนเร็วยิ่งสบายใจ

นี่คือการเดินเท้าทางไกล รองเท้าเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ถนนยางมะตอยทั้งยาวทั้งร้อน ฝ่าเท้าพองเป็นตุ่มน้ำแทบหลีกเลี่ยงไม่ได้ เลือกรองเท้าที่ใส่จนชินและพอดีเท้า สำคัญกว่าสิ่งใด

ด้านเสบียง ตลอดทางศาลเจ้าและบ้านเรือนจะตั้งโต๊ะรับเสด็จ เลี้ยงอาหารและน้ำดื่ม แผ่นแปะแก้ปวดก็มักมีคนแจก ถึงอย่างนั้นก็ยังต้องรู้จักประเมินกำลังตัวเอง เหนื่อยก็พัก อย่าฝืน ทั้งกำลังและเสบียงต้องเผื่อเหลือ เดินครบเก้าวันหนักมากจริง วางจังหวะให้อยู่ในขอบเขตที่ตัวเองคุมได้ จึงจะเดินได้นาน

ลอดใต้เกี้ยวเป็นพรที่ล้ำค่าที่สุดบนเส้นทางนี้ ผู้ศรัทธานอนราบกับพื้นให้เกี้ยวของมาจู่ยกผ่านตัว ครั้งแรกที่ผมลอดใต้เกี้ยว ไม่ทันคิดอะไรก็คุกเข่าลงพร้อมลุงข้าง ๆ เอาหน้าผากแนบยางมะตอยร้อนระอุ ปล่อยให้เกี้ยวยกผ่านเหนือหัวช้า ๆ

ชั่วขณะนั้น เสียงอึกทึกของคนหลายแสนเหมือนถอยไปไกล เหลือเพียงความร้อนของยางมะตอย ควันประทัดที่ยังคลุ้ง และแสงทองที่ไหวอยู่เหนือหัว จะลอดใต้เกี้ยว จำไว้ว่าให้ดูผู้ศรัทธาที่มีประสบการณ์ข้าง ๆ ว่าทำอย่างไร ฟังการชี้นำของเจ้าหน้าที่ในสถานที่ ตำแหน่งและจังหวะที่นอนราบให้ทำตาม ก็จะไม่ตื่นตระหนกเอง

นี่คือหนึ่งในกิจกรรมทางศาสนาที่ใหญ่ที่สุดในโลก ผู้คนหลายแสนเบียดอยู่ในขบวน ประทัดระเบิดที่ปลายเท้าเป็นเรื่องปกติ เมื่อเกี้ยวเจ้าประชิดเข้ามายิ่งต้องระวังฝีเท้า หลังค่ำขบวนยังเดินต่อ เสียงฆ้องกลองดังใกล้ไกล ควันธูปถูกแสงไฟถนนดึงเป็นเส้น เสียงฝีเท้า เสียงสวด เสียงเด็กร้อง ล้วนถูกนวดรวมเข้าด้วยกัน

ในที่ที่คนมาก สิ่งสำคัญที่สุดคือดูแลจังหวะและตำแหน่งของตัวเอง อย่าฝืนเบียดในที่แออัด เดินตามขบวนให้ติด ระวังการเคลื่อนไหวของประทัดและเกี้ยวเจ้า เดินเหนื่อยก็หยุดที่จุดพักตลอดทาง ระวังความปลอดภัย ประเมินกำลังตัวเอง เส้นทางนี้จึงจะเดินได้อย่างสบายใจ

มันเป็นหนึ่งในกิจกรรมทางศาสนาที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่เดินอยู่ข้างใน สิ่งที่รู้สึกไม่เคยเป็นคำว่าใหญ่ที่สุด แต่เป็นคนคนหนึ่งข้างกาย ทีละคน ทีละคน หมี่ซั่วชามนั้นที่คนแปลกหน้ายื่นให้ เกี้ยวที่ยกผ่านเหนือหัว ลุงกับธงเก่าผืนนั้น ยังอยู่ในใจอีกนานหลังจากนั้น

ผมคิดว่าคุณก็จะเป็นเหมือนพวกเรา ค่อย ๆ ค้นพบว่า คุณพามาจู่ไปไม่ได้ แต่พาเอาวิธีที่ผู้คนบนถนนนี้ปฏิบัติต่อคนที่ไม่เคยรู้จักกลับไป และนั่น บางที อาจเป็นปาฏิหาริย์ยิ่งกว่าปาฏิหาริย์ใด